Ελλάδα

«Αγκάθια» διαίρεσης στο δρόμο της πανορθόδοξης ενότητας

550_334_480945.jpg

Του Αντώνη Τριανταφύλλου

Σχεδόν δυο εβδομάδες απομένουν μέχρι την Κυριακή της Πεντηκοστής, την ημέρα που θεολογικά θεωρείται η «γενέθλια» ημέρα για τη χριστιανική Εκκλησία.

Το βιβλίο των Πράξεων των Αποστόλων περιγράφει γλαφυρά τα γεγονότα εκείνης της ημέρας, όταν οι 120 Απόστολοι και μαθητές του Ιησού έλαβαν την επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος ως πύρινες φλόγες που κάθισαν στο κεφάλι καθενός και «γέμισαν όλοι από Πνεύμα Άγιο και άρχισαν να ομιλούν ξένες γλώσσες και να κηρύττουν τις υψηλές αλήθειες, όπως το Πνεύμα το Άγιο τους φώτιζε και τους έδιδε την δύναμη να μιλούν» (Πραξ. 2,4).

Από εκείνη την ημέρα της ίδρυσης της Εκκλησίας, το Σώμα της, σύμφωνα με την Θεολογία και την εκκλησιαστική παράδοση, διακονείται σε αδιάρρηκτη χρονολογική συνέχεια από τους διαδόχους των Αποστόλων, τους Επισκόπους. Σήμερα όμως, σχεδόν 2.000 χρόνια μετά από την Πεντηκοστή, η ομόνοια του σώματος της Ορθόδοξης Εκκλησίας δοκιμάζεται έντονα και μάλιστα την πιο κρίσιμη ώρα.

Στις 19 Ιουνίου, όταν θα εορταστεί για το 2016 η ημέρα της Πεντηκοστής οι διάδοχοι των Αποστόλων, οι 14 προκαθήμενοι των Ορθόδοξων Εκκλησιών υπό τον Οικουμενικό Πατριάρχη προγραμματίζεται να συλλειτουργήσουν στο ναό του Αγίου Μηνά στο Ηράκλειο της Κρήτης προκειμένου να μεταδώσουν στην οικουμένη, συμβολικά όπως την ημέρα της Πεντηκοστής, το μήνυμα της ενότητας της Εκκλησίας.

Για δέκα ημέρες, από τις 16 μέχρι και τις 27 Ιουνίου, οι 14 Πατριάρχες και Προκαθήμενοι των Ορθοδόξων Εκκλησιών, εκατοντάδες Επίσκοποι, κληρικοί, ακαδημαϊκοί και πανεπιστημιακοί έχουν κληθεί στην Κρήτη που θα συγκληθεί μετά από κοπιώδεις προσπάθειες πολλών δεκαετιών η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος της Ορθόδοξης Εκκλησίας, προκειμένου με τις εργασίες της να καλλιεργηθεί έδαφος γόνιμου προβληματισμού, με στόχο η Ορθόδοξη Εκκλησία να εκφέρει συλλογική και συνολική άποψη για την αποστολή της στον σύγχρονο κόσμο.

Κλίμα διχασμού και όχι ενότητας

Ωστόσο λίγες μόλις ημέρες πριν από αυτό το υψηλής θεολογικής, συμβολικής και ιστορικής σημασίας γεγονός το κλίμα στους κόλπους της ορθοδοξίας είναι βαρύ. Οι Εκκλησίες της Αντιόχειας, της Ρωσίας, της Βουλγαρίας και της Γεωργίας έχουν θέσει μια σειρά προσκομμάτων στη σύγκληση της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου πυροδοτώντας ζωηρές παρασκηνιακές συζητήσεις.

Η Αντιόχεια, τα Ιεροσόλυμα και το Κατάρ

Τα Πατριαρχεία της Αντιόχειας και των Ιεροσολύμων εδώ και μια τριετία αντιπαρατίθενται για τη δικαιοδοσία του εδάφους του Κατάρ. Το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων μετά από πρόσκληση του -τότε- Εμίρη του Κατάρ Αλ Θανί εξέλεξε Αρχιεπίσκοπο Καττάρων με έδρα έδαφος του πλούσιου σε πετρέλαιο Εμιράτου του Περσικού κόλπου.

Η κίνηση αυτή προκάλεσε δυσαρέσκεια στην Αντιόχεια που θεωρεί ότι το Κατάρ ανήκει στη δική της δικαιοδοσία, φτάνοντας στο σημείο να διακόψει την κοινωνία με τα Ιεροσόλυμα.

Πριν από τέσσερις ημέρες το Φανάρι πρότεινε τη σύσταση Επιτροπής υπό τη συντονιστική ευθύνη του με τη συμμετοχή αντιπροσώπων από τα Πατριαρχεία Αντιοχείας και Ιεροσολύμων που σκοπό θα έχει, μετά την ολοκλήρωση των εργασιών της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου, να μελετήσει το ζήτημα της αντιπαράθεση των δυο παλαίφατων Πατριαρχείων για την εκκλησιαστική δικαιοδοσία στο Κατάρ. Η κίνηση αυτή κρίθηκε ως επιβεβλημένη από το Οικουμενικό Πατριαρχείο, προκειμένου να αμβλυνθούν οι αντιδράσεις του Πατριαρχείου Αντιοχείας που δεν έχει υπογράψει τον Κανονισμό Λειτουργίας της Αγίας Συνόδου.

Ωστόσο, η προσπάθεια διαιτησίας του Φαναρίου προκάλεσε όχι μόνο δυσαρέσκεια, αλλά και την αντίδραση της Εκκλησίας της Αντιόχειας, που επιμένει να συντηρεί κλίμα αντιπαράθεσης, με τη Σύνοδο του Πατριαρχείου Αντιοχείας να αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο ακόμα και να απέχει από τις εργασίες της Μεγάλης Συνόδου.

Τα χωροταξικά προβλήματα της Μόσχας

Η Εκκλησία της Ρωσίας από το 2014, που αποφασίστηκε η σύγκληση της πανορθόδοξης Συνόδου είχε θέσει χωροταξικά ζητήματα. Τότε ο Πατριάρχης Κύριλλος είχε εκφράσει τη δυσαρέσκειά του για το χώρο σύγκλησης της Συνόδου (αρχικά είχε αποφασιστεί να πραγματοποιηθεί στο ναό της Αγίας Ειρήνης στην Κωνσταντινούπολη που δεν μετατράπηκε ποτέ σε μουσουλμανικό τέμενος), ενώ είχε ρωτήσει τον Οικουμενικό Πατριάρχη εάν ως Πρόεδρος θα κάθεται σε έδρανο υψηλότερο από αυτό των άλλων προκαθημένων.

Τώρα και ενώ ο τόπος διεξαγωγής της Συνόδου άλλαξε η Μόσχα επαναφέρει το ζήτημα της χωροταξίας. Με επιστολή του στον Πατριάρχη Βαρθολομαίο, ο Μόσχας Κύριλλος εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του για την ταξιθεσία των προκαθημένων σε δυο παράλληλες σειρές και όχι σε ένα συνεχόμενο ημικύκλιο, αλλά και για το ότι οι παρατηρητές των ετερόδοξων Εκκλησιών (Ρωμαιοκαθολική, Αγγλικανική, Προτεσταντική, Κοπτική, Συροϊακωβιτική, Αρμενική) δεν θα είναι ευδιάκριτα διαχωρισμένοι χωροταξικά μέσα στην αίθουσα των συνεδριάσεων, ζητώντας για αυτούς τους λόγους την παρέμβαση της οργανωτικής επιτροπής. Το Φανάρι καθησύχασε τη Μόσχα ότι τα τεχνικής αυτής φύσης ζητήματα θα επιλυθούν, ωστόσο οι αξιώσεις της Εκκλησίας της Ρωσίας προκάλεσαν έντονες συζητήσεις.

Η Βουλγαρία ζήτησε αναβολή της Συνόδου

Μπορεί οι αξιώσεις της Εκκλησίας της Ρωσίας να φάνηκαν απλές, ωστόσο μια παραδοσιακά «σύμμαχος» της, η Εκκλησία της Βουλγαρίας όχι μόνο υιοθέτησε τις θέσεις της αλλά προχώρησε ένα βήμα πιο μακριά ζητώντας την αναβολή της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου, προκειμένου να εξεταστούν τα συνολικά έξι αιτήματά του (χωροταξία, ετερόδοξοι παρατηρητές, οικονομικό κόστος συμμετοχής της Βουλγαρίας, διαφωνία στα κείμενα που θα συζητηθούν, η συνολική ατζέντα των έξι θεμάτων που θα απασχολήσουν τη Σύνοδο, καθώς και ο τρόπος λήψης αποφάσεων με ομοφωνία).

Τα παράπονα της Γεωργίας για τα κείμενα της Συνόδου

Νωρίτερα χρονολογικά από τις παραπάνω Εκκλησίες είχε αντιδράσει η Εκκλησία Γεωργία εκφράζοντας τη διαφωνία της για το περιεχόμενο των κειμένων της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου, κυρίως αυτό για τις σχέσεις της Ορθόδοξης Εκκλησίας με τον λοιπό χριστιανικό κόσμο. Αντίστοιχες φωνές υπάρχουν και μάλιστα έντονες και στην Εκκλησία της Ελλάδος, όπου πολλοί Μητροπολίτες την περασμένη εβδομάδα διατύπωσαν ισχυρές επιφυλάξεις για μια σειρά διατυπώσεων στα έξι κείμενα της Πανορθόδοξης Συνόδου.

Ζητούνται ψυχραιμία και νηφαλιότητα

Την ώρα, λοιπόν, που η ορθόδοξη Εκκλησία θα έπρεπε να επιβεβαιώσει την ενότητά της βάζοντας στην άκρη τα σχίσματα και τους διχασμούς οι αξιώσεις που προβάλλονται από τις παραπάνω Εκκλησίες διχάζουν και πολώνουν το κλίμα σε τέτοιο βαθμό, ώστε πολλοί Μητροπολίτες σχολιάζουν σκωπτικά ότι ακόμα και το σύνθημα της Αγίας Συνόδου («Εις ενότηταν πάντας εκάλεσεν») μοιάζει με τραγική ειρωνεία.

Ψύχραιμοι εκκλησιαστικοί παρατηρητές εκτιμούν ότι οι αντιθέσεις και τα προσκόμματα που τέθηκαν θα έπρεπε να μπουν στην άκρη, καθώς η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος είναι η ευκαιρία που εδώ και αιώνες ανέμενε η ορθόδοξη Εκκλησία, προκειμένου να εκπέμψει το μήνυμα της ενότητας, της συνέχειας, της ομόνοιας και να εκφράσει μεστή θεολογικά άποψη προσαρμοσμένη στις συνθήκες του σύγχρονου κόσμου.

Comments

Δημοφιλέστερα

To Top