Blog

ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΠΟΥ ΣΑΡΩΝΕΙ…! «Η παράλογη λαγνεία της μαντίλας και ο ανθρωπισμός ως trendy αυτοσκοπός»

Στην Ελλάδα, η ποπ κουλτούρα, ως γνωστόν, δεν βασίζεται σε καμιά στιβαρή βιομηχανία. Η μουσική, το θέατρο, ο κινηματογράφος, η τηλεόραση, ό,τι εν πάση περιπτώσει δημιουργεί trends στον υπόλοιπο κόσμο, εδώ συνίσταται κατά το πλείστον σε ανέμπνευστες φτηνοκατασκευές με μηδαμινή επιδραστικότητα. Έτσι, το μόνο πράγμα με την ικανότητα να απασχολεί τις μάζες διαρκώς και έντονα, είναι πια η πολιτική.

Κάτι η οικονομική κρίση, κάτι ο άσβεστος κοινωνικός αναβρασμός, κάτι το εθνικό γονίδιο της αποψάρας, κάτι που δεν μας έχει μείνει τίποτα άλλο να ασχοληθούμε, η πολιτική κατέληξε το δημοφιλέστερο αντικείμενο συλλογικής μέθεξης. Ως το μοναδικό λαϊκό μέσο, λοιπόν, που μπορεί να παράξει τάσεις (αφού είναι και το μόνο που ανανεώνεται συχνά και δίνει πρόσβαση σε όλους), η πολιτική είναι η δική μας ποπ κουλτούρα. Πριν λίγα χρόνια, όταν η Αριστερά άρχισε να σηκώνει κεφάλι και να αντιπολιτεύεται με αξιώσεις, τα πάντα ξαφνικά έγιναν “φασισμός”. Σε κανέναν δεν άρεσε αυτό που ζούσε, κανείς δεν πίστευε ότι η κατάσταση θα μπορούσε να χειροτερέψει, γι’ αυτό και οι πολιτικοί συσχετισμοί γέννησαν την καραμέλα του φασισμού – που τόσο όμορφα ταίριαξε στο λεξιλόγιο του μέσου πολιτικού αφηγήματος.

26039273176_7e282345e1_o

Ό,τι δεν μας άρεσε, έγινε φασισμός, ό,τι πήγαινε λάθος, ήταν φασισμός, όλοι απέκτησαν γνώμη, αντίληψη, αίσθηση του φασισμού -και πώς να μην το έκαναν;- αφού ο φασισμός ήταν το trend της εποχής. Η λέξη καταχρησιμοποιήθηκε, η σημασία της κακοποιήθηκε, τα όριά της ξεχείλωσαν από τις προσπάθειες του ενός και του άλλου να την προσαρμόσουν στην πολιτική τους ερμηνεία, κι αυτή τελικά έχασε τη βαρύτητά της. Κι εύλογα έπαψε να είναι trend.

Αργότερα, όσο η χώρα βυθιζόταν στην ανέχεια, με ανθρώπους και δομές να παραπαίουν όλο και περισσότερο, οι περιστάσεις ανέδειξαν τον ανθρωπισμό ως τον νέο κοινό λεξιλογικό μας τόπο, τη νέα μας φραστική εμμονή. Δικαίως τον ανέδειξαν, αδίκως όμως επέτρεψαν να τσιτατοποιηθεί κι αυτός μέσα από τη μικροπολιτική κι ωφελιμιστική του χρήση. Όπως και να ‘χει, σε αντίθεση με το προηγούμενο φετίχ, τον φασισμό, που όλοι το χρησιμοποιούσαν για να καταγγείλουν ό,τι τους δυσαρεστούσε, ο ανθρωπισμός χρησιμοποιήθηκε και χρησιμοποιείται κυρίως με τη θετική του χροιά – για να φωταγωγήσει δηλαδή κολακευτικά όσους δηλώνουν πως τον αντιπροσωπεύουν.

Κι επειδή ζούμε στην Ελλάδα, τη χώρα όπου τα μεγαλόπρεπα ιδεώδη μετατρέπονται αργά ή γρήγορα σε εργολαβία, ο ανθρωπισμός εξελίχθηκε σε ένα πρωτόγονο πεδίο ανταγωνισμού ανάμεσα σε καλόψυχους και κακόψυχους ανθρώπους. Άξονας και κριτήριο, πάντα, η δεινότητα στο μελόδραμα. Το προσφυγικό, ως μια ανθρώπινη τραγωδία ανείπωτων διαστάσεων, κατέστησε ακόμα μεγαλύτερη την ανάγκη για πραγματικό ανθρωπισμό, αλλά παράλληλα έδωσε το έναυσμα στους επαγγελματίες της καλοσύνης να το εργαλειοποιήσουν προς όφελός τους.

Ποιος ανέβασε την πιο συγκινητική ανθρωπιστική φωτογραφία, ποιος ευαισθητοποίησε πιο ανθρωπιστικά, ποιος συνέβαλε πιο δυναμικά στον αγώνα των ανθρωπιστικών οργανώσεων, ποιος έκανε το μεγαλύτερο ανθρωπιστικό ταξίδι για να βοηθήσει τους πρόσφυγες, – ένας άτυπος αγώνας για το μετάλλιο ανθρωπιστικής αξιοσύνης.

Μια ψύχωση κανονική, συγγνωστή βέβαια, εφόσον, εκ του αποτελέσματος, αποδεικνύεται πράγματι ωφέλιμη σε πρακτικό επίπεδο. Το επικοινωνιακό καβάλημα του ανθρωπιστικού κύματος συνεχίζεται με τρόπο ξέφρενο, όμως, σχεδόν άκριτο. Δεν αρκεί να βοηθάς τους πρόσφυγες, πρέπει να γίνεις οι πρόσφυγες, να τους ειδωλοποιήσεις, να συμπεριφέρεσαι σα να τους εκπροσωπείς ηθικά, να υπερασπίζεσαι κάθε πτυχή της οντότητάς τους (την καταγωγή, την πολιτική της χώρας τους, τη θρησκεία τους) σα να είναι δική σου ή σα να σ’το ζήτησαν. Δεν πρόκειται περί αμιγούς ζήλου, αλλά περισσότερο για προσεταιρισμό της μειονότητας και οικειοποίηση του δράματος, με την ελπίδα να μας χαριστεί λίγο ανθρωπιστικό credit. Η φιλανθρωπία έρχεται παρεμπιπτόντως.

Η απροσδόκητα μαζική στήριξη του “δικαιώματος στη μαντίλα”, που διατρανώθηκε τις τελευταίες μέρες με αφορμή τη μουσουλμάνα μαθήτρια που παρέλασε με τη μαντίλα της, εντάσσεται στο παραπάνω πλαίσιο. Στήριξη ως αυτοσκοπός, στήριξη για να μας πουν καλούς, στήριξη για να είμαστε οπωσδήποτε με το μέρος του αδύναμου, κι ας μην ξέρουμε τι στηρίζουμε. Σάμπως μας νοιάζει όμως; Σημασία έχει η επίφαση αλληλεγγύης. Δικαίωμα δε νοείται όταν δεν υπάρχει η επιλογή παράλειψης της άσκησής του. Αλλά αυτό δεν απασχόλησε τους Έλληνες φίλους της μαντίλας γιατί δεν υποχρεούνται αυτοί να τη φοράνε.

Η μαντίλα ως εθιμικός κανόνας απάδει από τα ανθρωπιστικά ιδεώδη που επικαλούνται οι υποστηρικτές της, γιατί αποτελεί προϊόν επιβολής, είτε ευθείας (όταν είναι υποχρεωτική) είτε έμμεσης (όταν η μαντίλα είναι προαιρετική, αλλά πλαισιώνεται από χειραγώγηση, καταπίεση και πλύση εγκεφάλου εξ απαλών ονύχων).

Το σημασιολογικό της περιεχόμενο θεμελιώνεται στην κατάφαση της υποτίμησης του γυναικείου φύλου, ιστορικά και δογματικά πρόκειται περί συμβόλου υποταγής, επομένως δεν τίθεται θέμα ελεύθερης επιλογής της, παρά μόνο προσκόλλησης (εκούσιας ή ακούσιας) στη νοσηρή πατριαρχική παράδοση. Η, με ανθρωπιστικό περίβλημα, στήριξη του δικαιώματος στη μαντίλα συνιστά, λοιπόν, στην πιο επιεική περίπτωση, ενθάρρυνση της αυτοβλάβης και πάντως, σε κάθε περίπτωση, νομιμοποίηση και ξέπλυμα του ισλαμικού σκοταδισμού.

Και κάπως έτσι αποδεικνύεται η χωλότητα του ανθρωπισμού για τον ανθρωπισμό, το λογικό σφάλμα του να υπερασπίζεσαι αυτιστικά και χωρίς φίλτρο ακόμα κι αυτό που δεν χρήζει υπεράσπισης. Ο εναγκαλισμός με τη μειονότητα είναι σαφώς προϋπόθεση επίτευξης πολιτισμού, αλλά η μειονοτική ιδιότητα από μόνη της δεν αποτελεί θέσφατη εγγύηση δικαίου, καμάρι ή έπαινο. Θώπευσε τα πάθη και τις αδυναμίες της για να καρπωθείς τα οφέλη της διπλωματικής ανειλικρίνειάς σου ή χτύπα για το καλό της όσα την ταλανίζουν, κι ας μην της αρέσει η αυστηρότητά σου. Ο πραγματικός ανθρωπισμός έχει κόστος.

Άρης Αλεξανδρής

Πηγή

Comments

Δημοφιλέστερα

To Top