Τεχνολογία

Facebook: Πώς και γιατί κλείνει όλο και πιο πολλούς λογαριασμούς

Ο μεγαλύτερος όγκος διακίνησης κακόβουλων πληροφοριών έχει αναγκάσει το κορυφαίο μέσο κοινωνικής δικτύωσης να θέτει περιορισμούς σε πολλούς χρήστες, ανάμεσα στους οποίους βρέθηκε ακόμη και ο Ντόναλντ Τραμπ – Τα κριτήρια, ο προηγμένος αλγόριθμος που εντοπίζει τα ακατάλληλα σχόλια και οι ελεγκτές περιεχομένου που επιβάλλουν τις μικρότερες ποινές

Ο Παύλος Πολάκης και ο Ντόναλντ Τραμπ αποτελούν δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα της, θεαματικά αυξημέ-νης εσχάτως, αυστηρότητας του Facebook, ακόμη και εις βάρος διασημοτήτων και πολιτικών πρώτης γραμμής. Ο μεν τέως αναπληρωτής υπουργός Υγείας αναγκάστηκε να μείνει εκτός μάχιμης δράσης επί τρία ολόκληρα 24ωρα, έως ότου εκτίσει την ποινή προσωρινού αποκλεισμού την οποία του επέβαλε το Facebook για κάποιες αναρτήσεις του οι οποίες κρίθηκαν ανάρμοστες. Ο δε τέως πλανητάρχης Τραμπ υποβάλλει μήνυση κατά του Facebook, του Twitter και της Google για παρόμοιους – αν και σημαντικά πιο σοβαρούς λόγους από ό,τι ο κ. Πολάκης. Ειδικά το Facebook, κρίνοντας ότι ο Ντόναλντ Τραμπ παρακίνησε τους φανατικούς οπαδούς του μέσω εμπρηστικών σχολίων να εισβάλουν στο Καπιτώλιο τον περασμένο Ιανουάριο, προχώρησε στη διετή αποβολή του από την πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης. Ο μεν κ. Πολάκης απέδωσε τον αποκλεισμό του σε ραδιουργίες της Νέας Δημοκρατίας, η οποία μηχανορραφεί διαρκώς για να τον βλάψει. Ο δε κ. Τραμπ καταγγέλλει παραβίαση θεμελιωδών αρχών του Αμερικανικού Συντάγματος και ξεσπαθώνει κατά της λογοκρισίας, εις το όνομα των δημοκρατικών ελευθεριών των συμπολιτών του.

Παρά τη χαοτική διαφορά κλίμακας, ο Παύλος Πολάκης και ο Ντόναλντ Τραμπ ταυτίζονται, υπό την έννοια ότι αμφότεροι υφίστανται άνωθεν παρέμβαση από τις υπηρεσίες ελέγχου περιεχομένου του Facebook. Η αίσθηση αυτή, ότι δηλαδή το τελευταίο διάστημα έχει αυστηροποιηθεί θεαματικά η παρακολούθηση των πληροφοριών οι οποίες διακινούνται σε αναρτήσεις και σχόλια, καταγράφεται μεταξύ των κοινών χρηστών, ακόμη και των μη διασήμων όπως τα δύο προαναφερθέντα πολιτικά πρόσωπα.

Τα κρούσματα αιφνίδιας και -σε πρώτη ανάγνωση τουλάχιστον- αναίτιας επιβολής ποινών προσωρινής παύσης της δραστηριότητας στο Facebook φαίνεται να ακολουθούν μια απότομη αυξητική καμπύλη. Οι ερμηνείες που προτείνονται διεθνώς για το συγκεκριμένο φαινόμενο κινούνται σε δύο άξονες, αυτόν του περιεχομένου σε συνάρτηση με το κοινωνικό γίγνεσθαι και εκείνον της τεχνολογικής προόδου. Πολύ σχηματικά, η πρώτη προσέγγιση επισημαίνει ότι είναι κυρίως η πανδημία και η διασπορά fake news γύρω από τη φύση του κορωνοϊού, την καταγωγή του, τα εμβόλια κ.ο.κ. ένας από βασικούς παράγοντες οι οποίοι ωθούν το Facebook να ασκήσει αυξημένη περιφρούρηση των ωφέλιμων από τις επιβλαβείς και κακόβουλες πληροφορίες που κυκλοφορούν στην πλατφόρμα.

Σε ό,τι αφορά στις ΗΠΑ και ίσως τον αγγλόφωνο κόσμο ευρύτερα, στην πανδημία και τις πολλαπλές διαστάσεις της θα πρέπει να προστεθούν και τα δραματικά γεγονότα που συνέβησαν κατά τις τελευταίες ημέρες της θητείας του Τραμπ ως προέδρου.

Ως προς το τεχνικό σκέλος, οι συνεχείς κατακτήσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης και των προηγμένων ρομπότ που βασίζονται στη Μηχανική Εκμάθηση, πιέζουν από τη δική τους πλευρά το Facebook και τα υπόλοιπα social media να εφαρμόζουν όλο και πιο εξελιγμένες, αυτοματοποιημένες μεθόδους ελέγχου του περιεχομένου. Ενδεικτικά ας αναφερθεί ότι τα επιστημονικά εργαστήρια του Facebook έχουν τελειοποιήσει έναν αλγόριθμο, με την κωδική ονομασία XLM-R, ο οποίος είναι σε θέση να πραγματοποιήσει μεταφράσεις κειμένων ανάμεσα σε 100 διαφορετικές γλώσσες. Και όχι μόνο αυτό, αλλά λειτουργώντας με τη λογική της Μηχανικής Εκμάθησης, το μαθηματικό αυτό ρομπότ είναι εκ κατασκευής προικισμένο με τη δυνατότητα να εμπλουτίζει την παρακαταθήκη των ήδη αποθηκευμένων γλωσσικών πληροφοριών του. Κατ’ αυτόν τον τρόπο ο XLM-R ανιχνεύει και εντοπίζει ακόμη και τις παραλλαγές του ακατάλληλου περιεχομένου, καθώς προσαρμόζεται ανάλογα με το διαρκώς μεταβαλλόμενο λεξιλόγιο των χρηστών.

Λογοκριτές ρομπότ

Εχοντας στη διάθεσή του εργαλεία με τεχνολογία αιχμής, όπως ο αλγόριθμος XLM-R, το Facebook εν μέρει αναγκάζεται να αυτοπεριοριστεί προκειμένου να οριοθετήσει τις αυτοματοποιημένες παρεμβάσεις στη δραστηριότητα εντός της πλατφόρμας. Σε κάθε περίπτωση, όμως, η απόφαση για την επιβολή αποκλεισμού, ολιγοήμερου όπως του κ. Πολάκη ή μεγαλύτερης διάρκειας όπως του κ. Τραμπ, δεν λαμβάνεται από ρομπότ. Το Facebook απασχολεί 15.000 ελεγκτές περιεχομένου, οι οποίοι χειρίζονται επαρκώς περίπου 50 από τις ομιλούμενες γλώσσες του κόσμου.

Παράλληλα, το Facebook έχει συγκροτήσει την Ομάδα Ερευνητών Τεχνητής Νοημοσύνης FAIR (Facebook Artificial Intelligence Researchers), αποστολή της οποίας είναι η συμβολή στην εξέλιξη των μηχανών Τεχνητής Νοημοσύνης αλλά και η παρακολούθηση τυχόν εγκληματικών ενεργειών – και ιδιαίτερα η πρόληψή τους. Ενα από τα εργαλεία που χρησιμοποιεί η FAIR ονομάζεται «Deep Text» για να αποκωδικοποιεί εκφράσεις ιδιωματικές, νεολογισμούς, ορολογία αργκό κ.ο.κ.

Μοιραία, το Facebook ακολουθεί τις διεργασίες που συμβαίνουν στους κόλπους της ανθρώπινης κοινότητας – και είναι αναγκασμένο να το κάνει αυτό, εφόσον πλέον εξυπηρετεί 2,85 δισεκατομμύρια χρήστες. Πέραν των ευαίσθητων ζητημάτων τα οποία διαμορφώνει σε καθημερινή βάση η ίδια η κοινωνική εξέλιξη, το Facebook εστιάζει τον έλεγχό του κατά προτεραιότητα στα εγκλήματα αυτά καθαυτά, όπως τις αυτοκτονίες και τους αυτοτραυματισμούς, την τρομοκρατία, την εκμετάλλευση και κακοποίηση των παιδιών. Δευτερευόντως διενεργεί εκκαθαριστικές επιχειρήσεις για τα μηνύματα τύπου spam, τομέας τον οποίο οι moderator, δηλαδή οι επιθεωρητές περιεχομένου του Facebook, αντιμετωπίζουν ως σχετικά άκακο. Διότι το υλικό που λογοκρίνεται σε πολλές περιπτώσεις είναι εντελώς απάνθρωπο και φρικιαστικό, εξ ου και οι moderator εκδηλώνουν ψυχοπαθολογικά συμπτώματα.

Εκ μέρους του Facebook διευκρινίζεται επίσημα ότι η όλη διαδικασία του ελέγχου που ασκείται στο περιεχόμενο μπορεί να αναλυθεί σε τρεις πυλώνες: α) Την προληπτική δράση, με βάση τα δεδομένα που εντοπίζουν οι μηχανές Τεχνητής Νοημοσύνης οι οποίες ελέγχουν ακαριαία έναν τεράστιο όγκο δεδομένων και προειδοποιούν εγκαίρως για την απαγόρευση αναπαραγωγής του. β) Τον αυτοματισμό, ο οποίος απαλλάσσει τους υπαλλήλους του Facebook που έχουν επιφορτιστεί με τον έλεγχο περιεχομένου, από τον μεγαλύτερο όγκο των πληροφοριών, επιτρέποντάς τους να επικεντρωθούν στις πιο σύνθετες και σοβαρές περιπτώσεις. γ) Προτεραιοποίηση: τα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης είναι προγραμματισμένα έτσι ώστε να μη σπαταλούν ενέργεια ελέγχοντας με χρονολογική σειρά το υλικό που αναρτάται στο Facebook υπό οποιαδήποτε μορφή. Τα ρομπότ μπορούν να αξιολογούν και να δίνουν έμφαση στα πιο σοβαρά ζητήματα, όπως οι απειλές για βίαιες πράξεις. Εάν το σύστημα κρίνει ότι το εκάστοτε περιεχόμενο, με βάση μια σειρά από κριτήρια και διασταυρούμενους παράγοντες, είναι ξεκάθαρα επιβλαβές, το λογοκρίνει αμέσως. Εάν όμως δεν διαπιστώνεται βεβαιότητα, τότε το υπό κρίση υλικό παραπέμπεται στην επιτροπή των έμβιων ελεγκτών.

Το Συμβούλιο Επίβλεψης

Οπως και να ’χει, το Facebook ισχυρίζεται πως προσπαθεί διαρκώς να βελτιώνει τα πρωτόκολλα ελέγχου, γεγονός που πιστοποιείται από τον χειρισμό της περίπτωσης Τραμπ. Την τελική απόφαση για τον διετή αποκλεισμό του κλήθηκε να λάβει το Συμβούλιο Επίβλεψης (Oversight Board), ένα ανώτερο, «δευτεροβάθμιο» θα μπορούσε να πει κάποιος, όργανο, το οποίο ενεργοποιείται κάθε φορά που προκύπτει μια ιδιαίτερα απαιτητική και σύνθετη υπόθεση. Αντιθέτως, περιπτώσεις όπως αυτή του Παύλου Πολάκη, μάλλον δεν θα φτάσει ποτέ να απασχολήσει το Συμβούλιο Επίβλεψης του Facebook. Ο ίδιος ο ορμητικός Κρης πολιτικός μπορεί να διέκρινε αμέσως ότι το Facebook χειραγωγήθηκε από τους εχθρούς του, η ποινή όμως που του επιβλήθηκε έμοιαζε μάλλον με φιλικό χτύπημα στην πλάτη παρά με εκδικητική χειρονομία. Το μήνυμα που είδε στην οθόνη του ο κ. Πολάκης έγραφε «Επιβολή περιορισμών στο λογαριασμό – Δεν μπορείτε να κάνετε δημοσιεύσεις ή σχόλια για 3 ημέρες». Με την επεξήγηση ότι «αυτό συμβαίνει επειδή 3 από τις προηγούμενες δημοσιεύσεις σας δεν ακολουθούσαν τους όρους της κοινότητας (σ.σ.: του Facebook) σε ό,τι αφορά την παρενόχληση και τον εκφοβισμό».

Ο Παύλος Πολάκης, όπως ο Ντόναλντ Τραμπ, όπως και αμέτρητοι χρήστες καθημερινά, ήρθε αντιμέτωπος με τον τρόμο του κενού, δηλαδή με τη σκέψη «και τώρα τι θα απογίνω χωρίς Facebook;». Τα μπλοκαρίσματα λογαριασμών μπορεί να συμβούν ακόμη και κατά λάθος, ένα ενδεχόμενο που θα εξυπηρετούσε όσους τείνουν να ενστερνίζονται θεωρίες συνωμοσίας. Το Facebook, το Instagram και κάπως λιγότερο το Twitter αποτελούν πλέον ζωτικό μέρος της καθημερινότητας και η απαγόρευση χρήσης τους μπορεί να προκαλέσει ακόμη και νευρικό κλονισμό. Το Facebook έχει προβλέψει να παράσχει λεπτομερείς οδηγίες για το πώς κάποιος μπορεί να αναζητήσει το δίκιο του και να ζητήσει άμεση επανενεργοποίηση του λογαριασμού του. Αυτό μπορεί να συμβεί υπό δύο προϋποθέσεις: α) την επιτυχή συνεννόηση με το αρμόδιο τμήμα του Facebook και β) να αποδεικνύεται ότι τα «κομμένα» post και σχόλια ήταν καλοπροαίρετα. Ειδάλλως, η πιο συνηθισμένη επιλογή είναι αυτή που ακολούθησε και ο κ. Πολάκης: ψυχραιμία και υπομονή. Ακόμη και ένα τριήμερο χωρίς Facebook μπορεί να περάσει.

Δημοφιλέστερα

To Top