Τα κάλαντα ψάλλονται κυρίως από παιδιά και εφήβους αλλά ορισμένες φορές και από ενήλικα άτομα, είτε μεμονωμένα είτε κατά ομάδες, πηγαίνοντας σε σπίτια, καταστήματα, δημόσιους χώρους κ.λπ. με τη συνοδεία του γνωστού σιδερένιου τριγώνου, αλλά ενίοτε και άλλων μουσικών οργάνων (φυσαρμόνικας, ακορντεόν, τύμπανου, φλογέρας, ή κάποιου άλλου). Οι ερμηνευτές πρώτα ρωτούν συνήθως «Να τα πούμε;» και περιμένουν την απάντηση «Να τα πείτε» και τότε αρχίζουν την απαγγελία.
Κύριος σκοπός των τραγουδιών αυτών είναι μετά τις αποδιδόμενες ευχές τα «Χρόνια Πολλά» το φιλοδώρημα, είτε σε χρήματα (σήμερα) είτε σε προϊόντα (παλαιότερα). Σχετική μ’ αυτό είναι και η παρασκευή κουλούρας ονομαζόμενη κολλίκι (Βέροια) ή κουλιαντίνα (Σιάτιστα) και εξ αυτών οι φέροντες αυτά ονομάζονται Κουλουράδες ή Φωτάδες.
Κάλαντα της Ζακύνθου (Πρωτοχρονιάς)
Αρχιμηνιά κι αρχιχρονιά κι αρχή καλός μας χρόνος, υγεία αγάπη και χαρά να φέρει ο νέος χρόνος, υγεία αγάπη και χαρά να φέρει ο νέος χρόνος. Να ζήσει ο κύρης ο καλός να ζήσει κι η κυρά του, όλα του κόσμου τ’ αγαθά να έχει η φαμελιά του, όλα του κόσμου τ’ αγαθά να έχει η φαμελιά του. Να ζήσει τ’ αρχοντόπουλο που ‘χει καρδιά μεγάλη, σ’ εμάς και την παρέα μας ένα φλουρί να βάλει, σ’ εμάς και την παρέα μας ένα φλουρί να βάλει.
Μικρασιατικά κάλαντα
Στη Μικρά Ασία ψάλλονταν από τα παιδιά το βράδυ της παραμονής των μεγάλων εορτών των Χριστουγέννων, της Πρωτοχρονιάς και των Θεοφανίων.
Στα μικρασιατικά παράλια, τα παιδιά έψαλαν τα κάλαντα κρατώντας στα χέρια τους τραμπούκες και βαποράκια. Κατασκεύαζαν και στόλιζαν πολύχρωμα καράβια με φωτεινά φαναράκια και χάρτινα φουντάκια. Κάποιες φορές, αντί για βαπόρια κατασκεύαζαν εκκλησίες χάρτινες και φωτιζόμενες εσωτερικά, μικρά ομοιώματα της Αγίας Σοφίας.
Κάλαντα Πρωτοχρονιάς
Αρχιμηνιά κι αρχιχρονιά,
ψηλή μου δενδρολιβανιά,
κι αρχή κι αρχή καλός μας χρόνος,
