Αυτές τις ημέρες κυκλοφόρησε από την Κεντρική Τράπεζα του Ιράν χαρτονόμισμα των 10 εκατομμυρίων ριάλ, το μεγαλύτερης ονομαστικής αξίας που έχει κυκλοφορήσει ποτέ.
Η Κεντρική Τράπεζα εξηγεί ότι το χαρτονόμισμα εισήχθη «για να εξασφαλιστεί η πρόσβαση του κοινού σε μετρητά» και προσθέτει ότι τα ηλεκτρονικά συστήματα — χρεωστικές κάρτες μέχρι και smartphone — θα συνεχίσουν να είναι οι κύριες πλατφόρμες για τις χρηματοοικονομικές συναλλαγές.
Όταν, όμως, διαβάζουμε για τόσο μεγάλες ονομαστικές αξίες, το μυαλό μας πάει κατευθείαν σε έναν πληθωρισμό που εκτός ελέγχου. Πράγματι, πριν από μόλις ένα μήνα είχε κυκλοφορήσει ένα αντίστοιχο αξίας 5 εκατομμυρίων. Τα 10 εκατομμύρια ριάλ αξίζουν σήμερα μόλις 6,5 ευρώ.
Εν τω μεταξύ η ανάγκη για μετρητά έχει αυξηθεί κατακόρυφα εν μέσω του πολέμου, όπως γράφουν οι Financial Times.
Οι Ιρανοί κάνουν ουρές μπροστά από τα ATM για να «τραβήξουν» χρήματα γιατί φοβούνται ότι θα καταρρεύσουν τα ηλεκτρονικά συστήματα και θα ξεμείνουν οι ίδιοι από μετρητά.
Ωστόσο, οι τράπεζες περιορίζουν όσο μπορούν τα ποσά που δίνουν σε μια περίοδο μάλιστα που οι Ιρανοί αναζητούν χρήμα. Χθες γιόρτασαν το Νορούζ, την πρωτοχρονιά τους, κατά την οποία συνηθίζουν να κάνουν δώρα σε χρήμα.
Πολυετής οικονομική κρίση
Σε κάθε περίπτωση, γράφουν οι FT, η οικονομία του Ιράν βρισκόταν ήδη υπό πίεση λόγω των πολυετών αμερικανικών κυρώσεων, της μείωσης των εσόδων από το πετρέλαιο, του επίμονα υψηλού πληθωρισμού και της συστημικής διαφθοράς, παράγοντες που έχουν οδηγήσει σε απότομη υποτίμηση του ριάλ.
Το νόμισμα είχε χάσει περίπου το 40% της αξίας του μετά τον πόλεμο των 12 ημερών τον περασμένο Ιούνιο. Η ύφεση πυροδότησε μαζικές διαδηλώσεις τον Ιανουάριο, τις οποίες το καθεστώς κατέστειλε βίαια, με (ενδεχομένως πολλές) χιλιάδες νεκρούς.
Το νόμισμα έφτασε στο ιστορικό χαμηλό των 1,66 εκατομμυρίων ριάλ ανά δολάριο ΗΠΑ στις 28 Φεβρουαρίου, αν και ήταν στα 1,5 εκατομμύρια χθες Παρασκευή.
Ο ετήσιος πληθωρισμός ήταν 47,5% τον μήνα που έληξε στις 19 Φεβρουαρίου, σύμφωνα με την στατιστική υπηρεσία του Ιράν, αλλά ο πληθωρισμός στα τρόφιμα και τα ποτά εκτοξεύθηκε πάνω από 105% την ίδια περίοδο, αφού η κυβέρνηση κατάργησε τις επιδοτήσεις σε ξένο νόμισμα για βασικές εισαγωγές.
Αντ’ αυτού, ξεκίνησε πρόγραμμα κουπονιών τροφίμων που παρέχει σε 80 εκατομμύρια Ιρανούς μηνιαία πίστωση για την αγορά βασικών ειδών σε καθορισμένα καταστήματα.
Καταφεύγει, τέλος, η Τεχεράνη και στο κλασικό μέτρο για να τιθασευτεί ο υπερπληθωρισμός: να κοπούν μηδενικά από την ονομαστική αξία. Πέρυσι τον Νοέμβριο, το Ιράν με νόμο αποφάσισε να καταργήσει τέσσερα μηδενικά από το ριάλ σε διάστημα πέντε ετών. Για αυτό και στο νέο χαρτονόμισμα τα τελευταία τέσσερα μηδενικά εμφανίζονται αχνά, ενώ το 1.000 είναι τυπωμένο με έντονα γράμματα. Το στυλ, που χρησιμοποιείται για όλα τα νέα χαρτονομίσματα που εκτυπώνονται από το 2019, έχει ακριβώς σχεδιαστεί για να διευκολύνει τη μετάβαση.
