Δύο ημέρες μετά την έναρξη της εύθραυστης εκεχειρίας, τα Στενά έχουν μετατραπεί στο ισχυρότερο χαρτί της Τεχεράνης στην υψηλού ρίσκου γεωπολιτική αναμέτρηση με τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ. Αντί να ανοίξει πλήρως η θαλάσσια οδός για τα πετρελαιοφόρα και τα πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, όπως είχε υποσχεθεί η κυβέρνηση Τραμπ, αναλυτές της ναυτιλίας εκτιμούν ότι το Ιράν εξακολουθεί να κρατά ασφυκτικό έλεγχο στα Στενά. Η Τεχεράνη δίνει προτεραιότητα μόνο σε έναν περιορισμένο αριθμό πλοίων από χώρες που είτε διατηρούν απευθείας εμπορικές σχέσεις μαζί της είτε δεν θεωρούνται εχθρικές από την ιρανική κυβέρνηση.
Αυτό έχει φέρει τις δεκάδες χώρες που χρησιμοποιούν τα Στενά σε μια σχεδόν «διαβολική» θέση, αναγκάζοντάς τες να κινηθούν ανάμεσα στο Ιράν και τις Ηνωμένες Πολιτείες σαν σύγχρονες εκδοχές της Σκύλλας και της Χάρυβδης – των τεράτων της ελληνικής μυθολογίας που απειλούσαν τους ναυτικούς με αφανισμό στο επικίνδυνο Στενό της Μεσσήνης.
Το Ιράν αξιοποιεί τα Στενά για τα συμφέροντά του
Αυτό ασφαλώς θα μπορούσε να αλλάξει, εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες ασκήσουν επαρκή πίεση στο Ιράν ώστε να χαλαρώσει τους περιορισμούς διέλευσης. Προς το παρόν όμως, οι Ιρανοί συνεχίζουν να αξιοποιούν, με βάση τα δικά τους συμφέροντα, την ικανότητά τους να διαταράσσουν το παγκόσμιο εμπόριο και τις ροές ενέργειας.
Οι αναλυτές της ναυτιλίας θεωρούν κάθε άλλο παρά τυχαίο το γεγονός ότι το πρώτο πλοίο δυτικοευρωπαϊκής ιδιοκτησίας που διέσχισε τα Στενά μετά την επιβολή περιορισμών από το Ιράν ανήκε στη γαλλική ναυτιλιακή CMA CGM. Και ακόμη λιγότερο τυχαίο ότι η ασφαλής διέλευσή του την περασμένη εβδομάδα σημειώθηκε μία μόλις ημέρα αφότου ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν επιτέθηκε στον Ντόναλντ Τραμπ για τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίστηκε τον πόλεμο, αλλά και για τη συχνή του κριτική προς τη συμμαχία του ΝΑΤΟ.
Άλλες χώρες που κατάφεραν να εξασφαλίσουν διέλευση για πλοία τους – όπως η Τουρκία, το Πακιστάν και η Ινδία – είτε διατηρούν εμπορικές σχέσεις με το Ιράν είτε έχουν τηρήσει ουδέτερη στάση στον πόλεμο. Το Πακιστάν μεσολάβησε στις διαπραγματεύσεις που οδήγησαν στην εκεχειρία και το Σάββατο θα φιλοξενήσει στο Ισλαμαμπάντ τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς και ιρανική αντιπροσωπεία, σε μια προσπάθεια να βρεθεί μόνιμη διευθέτηση.
Στο μεταξύ, το Ιράν εξακολουθεί να κρατά τα Στενά σε καθεστώς ασφυξίας. Την Τετάρτη μόλις πέντε φορτηγά πλοία πέρασαν από την περιοχή και κανένα από αυτά δεν μετέφερε πετρέλαιο ή φυσικό αέριο. Ιρανικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι η Τεχεράνη σταμάτησε δεξαμενόπλοια σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τα ισραηλινά πλήγματα κατά της Χεζμπολάχ, της φιλοϊρανικής οργάνωσης στον Λίβανο. Ιράν, Ισραήλ και Ηνωμένες Πολιτείες διαφωνούν για το κατά πόσον η συμφωνία εκεχειρίας καλύπτει και τον Λίβανο.
Οι νάρκες και τα τέλη διέλευσης
Την Πέμπτη, ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Σαΐντ Χατιμπζαντέχ, δήλωσε σε συνέντευξή του στο ITV News ότι τα Στενά είναι ανοικτά για όλους, πρόσθεσε όμως πως εξακολουθούν να υπάρχουν νάρκες στα νερά και ότι όσα πλοία θέλουν να περάσουν πρέπει να συντονίζονται με τον ιρανικό στρατό. Ακόμη και αν οι ναυτιλιακές εταιρείες αμφισβητούν την αξιοπιστία αυτών των ισχυρισμών, η δήλωση αυτή αρκεί για να εντείνει την ανησυχία τους.
Ταυτόχρονα, αυξάνεται η πίεση προς τις εταιρείες να χρησιμοποιούν μόνο τη διαδρομή που περνά πιο κοντά στο ιρανικό έδαφος, γνωστή ως παράκαμψη του Λαράκ. Πρόκειται για τη διαδρομή που επιτρέπει στους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης να ελέγχουν τα πλοία και ενδεχομένως να εισπράττουν τέλη διέλευσης.
Στις διαπραγματεύσεις της με την κυβέρνηση Τραμπ, η Τεχεράνη επιδιώκει αυτή η ρύθμιση να αποκτήσει μόνιμο χαρακτήρα. Ιρανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι σχεδιάζουν να χρεώνουν δύο εκατομμύρια δολάρια για κάθε διέλευση και να χρησιμοποιούν τα έσοδα – αφού αποδώσουν ποσοστό στο γειτονικό Ομάν – για την ανοικοδόμηση υποδομών που καταστράφηκαν από αμερικανικά και ισραηλινά αεροπορικά πλήγματα.
