Το άμεσο κόστος της συγκεκριμένης αύξησης υπολογίζεται στα 358 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Ωστόσο, η συνολική επίδραση στο διαθέσιμο εισόδημα των δημοσίων υπαλλήλων είναι αισθητά μεγαλύτερη. Εφόσον συνυπολογιστούν οι μειώσεις φόρων και οι υπόλοιπες αυξήσεις που εφαρμόζονται ήδη από την αρχή του έτους, το 2026 αναμένεται να προσθέσει περίπου 1 δισ. ευρώ επιπλέον στις καθαρές αποδοχές, σε σχέση με το 2025.
Η εμβέλεια των αυξήσεων είναι σχεδόν καθολική. Σε αντίθεση με τον ιδιωτικό τομέα, όπου οι μεταβολές επικεντρώνονται κυρίως στα χαμηλότερα εισοδηματικά κλιμάκια, στο Δημόσιο επηρεάζεται σχεδόν το σύνολο των εργαζομένων. Από τους περίπου 850.000 μισθοδοτούμενους, τουλάχιστον 720.000 θα δουν αυξήσεις, ενώ περίπου 100.000 εργαζόμενοι με συμβάσεις έργου, που δεν εντάσσονται στο ενιαίο μισθολόγιο, παραμένουν εκτός των παρεμβάσεων.
Οι αυξήσεις δεν κατανέμονται ομοιόμορφα. Μεγαλύτερο όφελος προκύπτει για εργαζόμενους με παιδιά, καθώς και για νεοδιόριστους με περιορισμένα χρόνια υπηρεσίας. Σε πολλές περιπτώσεις, το καθαρό όφελος προσεγγίζει ή και ξεπερνά έναν επιπλέον μηνιαίο μισθό σε ετήσια βάση, ενώ για ορισμένες κατηγορίες φτάνει ακόμη υψηλότερα επίπεδα.
Η εξέλιξη αυτή αποτελεί συνέχεια μιας διαδοχικής διαδικασίας αυξήσεων που ξεκίνησε το 2023, όταν τερματίστηκε η μακρά περίοδος στασιμότητας των μισθών στο Δημόσιο. Η νέα παρέμβαση αποτελεί την 35η κατά σειρά μόνιμη αύξηση που έχει δοθεί από τότε. Σε ετήσια βάση, οι συνολικές αυξήσεις στην τετραετία 2023-2026 προσεγγίζουν τα 3,3 δισ. ευρώ, ενώ σε σωρευτικό επίπεδο το ποσό ξεπερνά τα 7,8 δισ. ευρώ, καθώς κάθε αύξηση ενσωματώνεται μόνιμα στις αποδοχές και μεταφέρεται στα επόμενα έτη.
Η σύγκριση με το ενδεχόμενο επαναφοράς του 13ου και 14ου μισθού παραμένει στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης. Το υπουργείο υποστηρίζει ότι μια τέτοια επιλογή δεν θα ήταν δημοσιονομικά εφικτή, καθώς το κόστος των δύο επιπλέον μισθών εκτιμάται μεταξύ 2,2 και 2,7 δισ. ευρώ ετησίως. Παράλληλα, επισημαίνεται ότι δεν θα μπορούσε να εφαρμοστεί ταυτόχρονα τόσο η επαναφορά των επιπλέον μισθών όσο και η συνέχιση των μόνιμων αυξήσεων, που ήδη κοστίζουν 3,3 δισ. ευρώ σε ετήσια βάση.
Ακόμη και σε υποθετικό σενάριο, όπου μετά από 14 χρόνια στασιμότητας οι δημόσιοι υπάλληλοι λάμβαναν έναν 13ο μισθό το 2023 και έναν 14ο από το 2024 και μετά, το συνολικό όφελος στην τετραετία θα έφτανε περίπου τα 7,7 δισ. ευρώ, δηλαδή σχεδόν το ίδιο με το άθροισμα των αυξήσεων που έχουν ήδη δοθεί. Ωστόσο, η κατανομή αυτών των ποσών θα ήταν διαφορετική και θα ευνοούσε περισσότερο τους υψηλόμισθους, διευρύνοντας τις εισοδηματικές ανισότητες.
Αντίθετα, η υφιστάμενη στρατηγική δίνει έμφαση σε στοχευμένες αυξήσεις, που ενισχύουν κυρίως τους χαμηλόμισθους και τις οικογένειες με μεγαλύτερες ανάγκες. Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται μια πιο ισορροπημένη κατανομή του εισοδήματος, σε αντίθεση με μια οριζόντια αύξηση που θα απέδιδε ίσο ποσοστό σε όλους αλλά διαφορετικά απόλυτα ποσά.
Η ανάλυση των καθαρών αποδοχών δείχνει πιο καθαρά την πραγματική εικόνα. Ένας νεοδιόριστος υπάλληλος χωρίς προϋπηρεσία μπορεί να δει αύξηση που αντιστοιχεί σχεδόν σε δύο καθαρούς μισθούς σε σχέση με το 2023, ενώ εργαζόμενοι με οικογενειακές υποχρεώσεις καταγράφουν επίσης σημαντικά οφέλη. Αντίστοιχα, εργαζόμενοι χαμηλότερων κατηγοριών εκπαίδευσης ή χωρίς προϋπηρεσία μπορούν να φτάσουν σε αυξήσεις που αντιστοιχούν ακόμη και σε τρεις επιπλέον μισθούς σε βάθος τριετίας.
Από την άλλη πλευρά, οι αυξήσεις για εργαζόμενους με υψηλότερες αποδοχές ή σε θέσεις ευθύνης είναι πιο περιορισμένες σε ποσοστιαία βάση. Παρότι παραμένουν σημαντικές σε απόλυτους αριθμούς, δεν φτάνουν τα επίπεδα που καταγράφονται στις χαμηλότερες εισοδηματικές κατηγορίες, γεγονός που επιβεβαιώνει τον στοχευμένο χαρακτήρα της πολιτικής.
Πρέπει να σημειωθεί ότι τα στοιχεία αυτά αφορούν τις βασικές αποδοχές του ενιαίου μισθολογίου, όπως ο βασικός μισθός και τα βασικά επιδόματα. Δεν περιλαμβάνονται πρόσθετες απολαβές από υπερωρίες, ειδικά επιδόματα ή άλλες ενισχύσεις, οι οποίες επίσης έχουν αυξηθεί και συμβάλλουν περαιτέρω στη συνολική εικόνα.
Η περίοδος 2023-2026 χαρακτηρίζεται από ένα ευρύ σύνολο παρεμβάσεων που περιλαμβάνει όχι μόνο αυξήσεις μισθών αλλά και φορολογικές ελαφρύνσεις, αναμορφώσεις επιδομάτων και ειδικές ρυθμίσεις για επιμέρους κατηγορίες εργαζομένων. Οι παρεμβάσεις αυτές έχουν στόχο να ενισχύσουν το διαθέσιμο εισόδημα χωρίς να διαταράξουν τη δημοσιονομική ισορροπία.
