Σύμφωνα με όσα δήλωσε στο Reuters ο γενικός εισαγγελέας της Ουκρανίας, Ρουσλάν Κραβτσένκο, ρωσικές δυνάμεις έχουν επανειλημμένα πραγματοποιήσει επιθέσεις με drones και πυραύλους ακολουθώντας διαδρομές που περνούν κοντά από το ανενεργό πυρηνικό εργοστάσιο του Τσερνόμπιλ, αυξάνοντας τον κίνδυνο ενός μεγάλου ατυχήματος. Οι σχετικές πληροφορίες, που δεν είχαν δημοσιοποιηθεί έως τώρα, έρχονται στο φως καθώς η Ουκρανία ετοιμάζεται να τιμήσει την Κυριακή τη συμπλήρωση 40 ετών από την καταστροφή του 1986.
Πέραν του Τσερνόμπιλ, η Ουκρανία διαθέτει ακόμη τέσσερις πυρηνικούς σταθμούς παραγωγής ενέργειας, μεταξύ των οποίων και ο μεγαλύτερος στην Ευρώπη, στη Ζαπορίζια, ο οποίος τελεί υπό ρωσική κατοχή από τις πρώτες ημέρες της εισβολής το 2022.
Όπως ανέφερε ο Κραβτσένκο, τόσο η περιοχή του Τσερνόμπιλ όσο και ο πυρηνικός σταθμός του Χμελνίτσκι βρίσκονται σε τροχιές πτήσης των ρωσικών υπερηχητικών πυραύλων Kinzhal από την έναρξη του πολέμου. Συνολικά, έχουν καταγραφεί 35 τέτοιοι πύραυλοι σε αποστάσεις έως και 20 χιλιομέτρων από τις εγκαταστάσεις, ενώ σε 18 περιπτώσεις οι ίδιοι πύραυλοι πέρασαν κοντά και από τα δύο σημεία κατά την ίδια πτήση.
«Τέτοιες εκτοξεύσεις δεν μπορούν να εξηγηθούν με στρατιωτικούς όρους. Είναι προφανές ότι οι πτήσεις πάνω από πυρηνικές εγκαταστάσεις γίνονται αποκλειστικά για εκφοβισμό και τρομοκρατία», δήλωσε χαρακτηριστικά. Το ρωσικό υπουργείο Άμυνας δεν απάντησε σε σχετικό αίτημα σχολιασμού.
Η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας επιβεβαίωσε ότι καταγράφει συχνά στρατιωτική δραστηριότητα κοντά σε πυρηνικές εγκαταστάσεις και επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές ηλεκτροδότησης. Ο γενικός διευθυντής της υπηρεσίας, Ραφαέλ Γκρόσι, έχει επανειλημμένα εκφράσει «βαθιά ανησυχία» για τους κινδύνους στην πυρηνική ασφάλεια και έχει καλέσει σε «μέγιστη αυτοσυγκράτηση».
Οι πύραυλοι Kinzhal, που εκτοξεύονται από αέρος, μπορούν να μεταφέρουν πολεμική κεφαλή 500 κιλών και κινούνται με ταχύτητα περίπου 6.500 χιλιομέτρων την ώρα. Σε τρεις περιπτώσεις, σύμφωνα με τον Κραβτσένκο, πύραυλοι αυτού του τύπου έπεσαν στο έδαφος κοντά στον πυρηνικό σταθμό του Χμελνίτσκι, χωρίς να είναι σαφές αν είχαν καταρριφθεί.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν και τα drones. Από τον Ιούλιο του 2024 έχουν εντοπιστεί τουλάχιστον 92 ρωσικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη να πετούν σε απόσταση έως πέντε χιλιομέτρων από το προστατευτικό περίβλημα του Τσερνόμπιλ, το οποίο έχει τοποθετηθεί για να αποτρέψει διαρροή ραδιενέργειας από τον αντιδραστήρα Νο4 που εξερράγη το 1986.
«Οι σκόπιμες πτήσεις drones με ισχυρή πολεμική κεφαλή πάνω από πυρηνικές εγκαταστάσεις είναι εξαιρετικά ανεύθυνες και δείχνουν πλήρη αδιαφορία για την ασφάλεια των πολιτών όχι μόνο στην Ουκρανία, αλλά και σε ολόκληρη την Ευρώπη», τόνισε ο Ουκρανός αξιωματούχος.
Τον Φεβρουάριο του περασμένου έτους, αντικείμενο που η Ουκρανία ταυτοποίησε ως ρωσικό drone μεγάλης εμβέλειας έπληξε το προστατευτικό κάλυμμα του Τσερνόμπιλ, προκαλώντας ζημιές. Η Μόσχα αρνήθηκε οποιαδήποτε εμπλοκή. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης, το κόστος αποκατάστασης υπολογίζεται σε τουλάχιστον 500 εκατομμύρια ευρώ, ενώ χωρίς παρεμβάσεις υπάρχει κίνδυνος μη αναστρέψιμης φθοράς της κατασκευής.
Οι ουκρανικές αρχές εκτιμούν ότι η επίθεση ήταν πιθανότατα σκόπιμη, βάσει της γωνίας πρόσκρουσης του drone. Παράλληλα, ο Κραβτσένκο υποστήριξε ότι η Ρωσία ενδέχεται να χρησιμοποιεί την περιοχή του Τσερνόμπιλ ως διάδρομο πτήσης για να παρακάμπτει την ουκρανική αντιαεροπορική άμυνα.
Η εγκατάσταση του Τσερνόμπιλ βρίσκεται λιγότερο από 10 χιλιόμετρα από τα σύνορα με τη Λευκορωσία και περίπου 100 χιλιόμετρα από το Κίεβο, σε μια ευρεία ζώνη αποκλεισμού που παραμένει μολυσμένη από την καταστροφή του 1986.
