Είναι οι «δημοφιλείς»: εκείνοι που όλοι γνωρίζουν, που χαιρετούν τους πάντες, που εκλέγονται εύκολα σε μαθητικά συμβούλια, που μοιάζουν να κινούνται με αυτοπεποίθηση και όλοι θέλουν να τους ακολουθούν στα κοινωνικά δίκτυα.
Για δεκαετίες, η κοινή αντίληψη ήθελε αυτούς τους μαθητές να διαθέτουν ένα σύνολο «προνομιακών» χαρακτηριστικών — να είναι πιο όμορφοι, πιο εξωστρεφείς, πιο αθλητικοί ή απλώς πιο αστείοι. Ωστόσο, η σύγχρονη έρευνα στην Κοινωνική Ψυχολογία φαίνεται να καταρρίπτει αυτά τα στερεότυπα, προτείνοντας μια πολύ πιο απλή και ταυτόχρονα ανατρεπτική εξήγηση.
Πώς μετρά η επιστήμη τη «δημοφιλία»
Η ειδικός στην επικοινωνία Vanessa Van Edwards, μιλώντας στο The Dan Buettner Podcast, παρουσίασε τα αποτελέσματα σειράς επιστημονικών ερευνών, στις οποίες συμμετείχαν χιλιάδες μαθητές λυκείου.
Αξίζει να σημειωθεί, ότι στην επιστημονική βιβλιογραφία, η έννοια της δημοφιλίας δεν είναι αφηρημένη. Μετριέται μέσω της λεγόμενης κοινωνιομετρικής δημοφιλίας (sociometric popularity).
Σε αυτό το πλαίσιο, οι ερευνητές ζήτησαν από τους συμμετέχοντες να καταγράψουν ποια άτομα συμπαθούν στο σχολικό τους περιβάλλον, βάσει τυπικής μεθοδολογίας στην κοινωνιομετρία (peer nominations), απαντώντας σε ερωτήσεις όπως:
«Ποιον θα ήθελες για φίλο;» ή «Με ποιον δεν θα ήθελες να κάνεις παρέα;». Από αυτές τις απαντήσεις προκύπτει ποιοι είναι πραγματικά αγαπητοί μέσα σε ένα κοινωνικό δίκτυο.
Όπως προκύπτει από τις μελέτες, οι μαθητές με υψηλή αποδοχή χαρακτηρίζονται ως ευγενικοί και συνεργάσιμοι, δημιουργούν περισσότερες θετικές σχέσεις, δεν είναι απαραίτητα οι πιο «εντυπωσιακοί» αλλά είναι οι πιο προσιτοί και θετικοί.
Επομένως, οι πιο δημοφιλείς μαθητές δεν είναι εκείνοι, που τους συμπαθούν περισσότερο οι άλλοι αλλά εκείνοι, που συμπαθούν οι ίδιοι περισσότερους ανθρώπους. Με άλλα λόγια, η δημοφιλία δεν ήταν αποτέλεσμα κάποιου «χαρίσματος», αλλά στάσης ζωής.
Η «αμοιβαιότητα της συμπάθειας»
Το συμπέρασμα της έρευνας συνοψίζεται σε έναν απλό κανόνα: αν σου αρέσουν πολλοί άνθρωποι, είναι πολύ πιθανό να αρέσεις και σε πολλούς.
Πώς μεταφράζεται αυτό; Οι λεγόμενοι «δημοφιλείς» μαθητές είναι συχνά οι πρώτοι, που θα χαιρετίσουν, που θα καλέσουν κάποιον να καθίσει μαζί τους ή που θα δείξουν ενδιαφέρον για έναν συμμαθητή. Δεν περιμένουν να τους πλησιάσουν – παίρνουν οι ίδιοι την πρωτοβουλία.
Με όρους συμπεριφοράς, λειτουργούν ως «ενεργοί δημιουργοί κοινωνικών δεσμών». Η Van Edwards περιγράφει αυτούς τους ανθρώπους ως «first likers», εκείνους, που προσφέρουν πρώτοι θετική διάθεση. Πρόκειται, δηλαδή, για άτομα που έχουν εκπαιδεύσει τον εαυτό τους να αναζητούν το καλό στους άλλους, ακόμα και όταν αυτό δεν είναι άμεσα εμφανές.
