Ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης υποδέχθηκε τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων των 27, τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ενώ στην πρώτη συζήτηση συμμετείχε και ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Η βραδιά της γεωπολιτικής
Σύμφωνα με την επίσημη ατζέντα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, το δείπνο εργασίας ήταν αφιερωμένο στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και στο Ιράν, στη συμβολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην αποκλιμάκωση, στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, αλλά και στις επιπτώσεις των υψηλών τιμών ορυκτών καυσίμων σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Στο ίδιο πλαίσιο τέθηκε και η συζήτηση για πτυχές του άρθρου 42.7 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, δηλαδή της ρήτρας αμοιβαίας άμυνας, την οποία η Λευκωσία θέλει να δει να αποκτά πιο συγκεκριμένο επιχειρησιακό περιεχόμενο.
Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης είχε προϊδεάσει από την άφιξή του ότι η Κυπριακή Προεδρία επιδιώκει να συνδέσει την τρέχουσα κρίση με δύο μόνιμους ευρωπαϊκούς στόχους, την Ενεργειακή Ένωση και την ενίσχυση της κοινής ευρωπαϊκής άμυνας. Στη Λευκωσία θεωρούν ότι η συγκυρία επιτρέπει να ανοίξει πιο σοβαρά η συζήτηση για το πώς αντιδρά η ΕΕ όταν ένα κράτος μέλος βρεθεί μπροστά σε άμεση απειλή. Οι Βρυξέλλες, επειδή τίποτε δεν γίνεται απλά και ευθέως όταν μπορούν να το κάνουν με τρεις επιτροπές και τέσσερις υποσημειώσεις, κρατούν πάντως το θέμα ανοιχτό στο επίπεδο της πολιτικής κατεύθυνσης.
Ζελένσκι, δάνειο και νέες κυρώσεις
Η παρουσία του Βολοντίμιρ Ζελένσκι έδωσε από την αρχή ιδιαίτερο βάρος στην πρώτη ημέρα της συνόδου. Πριν από το άτυπο Συμβούλιο, ο Ουκρανός Πρόεδρος συμμετείχε σε τριμερή συνάντηση στη Λευκωσία με τον Αντόνιο Κόστα και την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Στην κοινή τους δήλωση χαιρέτισαν την έγκριση του δανείου στήριξης της Ουκρανίας ύψους €90 δισ. για τα έτη 2026 και 2027, καθώς και την υιοθέτηση του 20ού πακέτου κυρώσεων κατά της Ρωσίας. Παράλληλα, ζήτησαν να ανοίξουν χωρίς καθυστέρηση τα πρώτα διαπραγματευτικά κεφάλαια της ουκρανικής ενταξιακής πορείας.
Ο Αντόνιο Κόστα, στις δηλώσεις του πριν από την έναρξη των εργασιών, χαρακτήρισε τις δύο αυτές αποφάσεις ως «δύο πολύ σημαντικά βήματα» για την ενίσχυση της Ουκρανίας, συνδέοντας ευθέως το δάνειο με τις αμυντικές και δημοσιονομικές ανάγκες του Κιέβου και τις κυρώσεις με την πίεση προς τη Μόσχα. Η ουκρανική παρουσία στην Κύπρο δεν είχε λοιπόν μόνο συμβολικό χαρακτήρα. Ήταν και μήνυμα ότι η Προεδρία της Λευκωσίας θέλει να περάσει στο ευρωπαϊκό χαρτί της και την ουκρανική υπόθεση.
Η δύσκολη Παρασκευή του προϋπολογισμού
Το δεύτερο μέρος της συνόδου μεταφέρεται στο Συνεδριακό Κέντρο «Φιλοξενία» στη Λευκωσία. Θα υπάρξει ανταλλαγή απόψεων με την Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και θα ακολουθήσει η βασική συνεδρία των 27 για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034 και στη συνέχεια κοινή συνέντευξη Τύπου των Κόστα, Χριστοδουλίδη και φον ντερ Λάιεν.
Το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο είναι ένα από τα πιο σημαντικά θέματα της Κυπριακής Προεδρίας. Ο Αντόνιο Κόστα, στην επιστολή πρόσκλησης προς τους ηγέτες, σημειώνει ότι η συζήτηση έχει γίνει ακόμη πιο επείγουσα και ότι ζητούμενο είναι να συνδεθούν οι ευρωπαϊκές φιλοδοξίες με το κατάλληλο επίπεδο χρηματοδότησης, περιλαμβανομένων των νέων ιδίων πόρων. Η κυπριακή πλευρά θέλει μέσα στο πρώτο εξάμηνο να έχει μεταφέρει τη συζήτηση από το τεχνικό στο καθαρά πολιτικό επίπεδο, ώστε να καταστεί εφικτή πολιτική συμφωνία μέχρι το τέλος του 2026.
Το άνοιγμα στη Μέση Ανατολή
Η Λευκωσία επίσης επιχειρεί να δώσει και περιφερειακή διάσταση στη σύνοδο. Έχουν προγραμματιστεί οι αφίξεις των περιφερειακών εταίρων συνεδρία με γεύμα εργασίας ανάμεσα στους ηγέτες της ΕΕ και στους προσκεκλημένους από τη Μέση Ανατολή και τον Κόλπο. Επισήμως, το Συμβούλιο κάνει λόγο για «βασικούς περιφερειακούς εταίρους», ενώ κυπριακές πληροφορίες αναφέρουν ότι έχουν προσκληθεί ηγέτες από την Αίγυπτο, τον Λίβανο, την Ιορδανία και τη Συρία, καθώς και ο Γενικός Γραμματέας του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου.
Στο περιθώριο της δεύτερης ημέρας αναμένονται επίσης διμερείς επαφές του Νίκου Χριστοδουλίδη με τον Πρόεδρο της Αιγύπτου και τον Πρόεδρο του Λιβάνου, κάτι που ενισχύει την εικόνα πως η Κυπριακή Προεδρία επιχειρεί να αξιοποιήσει το άτυπο Συμβούλιο όχι μόνο ως ευρωπαϊκή σύνοδο κορυφής, αλλά και ως πεδίο περιφερειακής διπλωματίας.
