Ο Χοντορκόφσκι δεν είναι ουδέτερος παρατηρητής. Αν και ολιγάρχης τη δεκαετία του 1990, συγκρούστηκε με τον Πούτιν και πέρασε 9 χρόνια σε ρωσικές φυλακές. Το 2013 αποφυλακίστηκε και ζει εξόριστος στη Δύση. Σήμερα ηγείται της Ρωσικής Αντιπολεμικής Επιτροπής με σαφή ατζέντα την ανατροπή του Πούτιν.
«Κάποιες από τις κυρώσεις ήταν λανθασμένες, και όσο πιο γρήγορα επανεξεταστούν, τόσο καλύτερα», τόνισε μιλώντας στο Φόρουμ των Δελφών.
Σύμφωνα με τον Χοντορκόφσκι, το αποτελεσματικότερο μέτρο ήταν ο ευρωπαϊκός ενεργειακός αποκλεισμός, μέσω του οποίου η Ρωσία έχασε την πρόσβαση σε μια αγορά υψηλής αξίας. Οι υπόλοιπες κυρώσεις, είπε, έχουν σε μεγάλο βαθμό παρακαμφθεί μέσω Κίνας.
Παράλληλα, ζήτησε από τη Δύση να διευκολύνει τη νόμιμη παραμονή Ρώσων επιστημόνων και ειδικών που εγκατέλειψαν τη χώρα. «Δεν χρειάζονται κοινωνικά επιδόματα ή υπηκοότητα, χρειάζονται ταξιδιωτικά έγγραφα για την ελευθερία τους», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο Χοντορκόφσκι υποστήριξε ότι η Δύση υποτίμησε την οικονομική ανθεκτικότητα της Ρωσίας, η οποία δεν εξαρτάται μόνο από υδρογονάνθρακες, αλλά διαθέτει αγροτική παραγωγή, χάλυβα, μέταλλα και λιπάσματα.
Στον πολιτισμό, έκανε διάκριση μεταξύ της αναγκαίας, όπως τη χαρακτήρισε, επαφής με τη ρωσική κοινωνία και της νομιμοποίησης προσώπων κοντά στον Πούτιν σε διεθνείς οργανώσεις. Σε αυτήν την περίπτωση, είπε, πρόκειται για προπαγάνδα.
«Υπάρχει τεράστιος αριθμός αντιπολεμικών καλλιτεχνών, που έχουν εγκαταλείψει τη Ρωσία ή αρνούνται να υπηρετήσουν το καθεστώς», υπογράμμισε, λέγοντας ότι αυτοί πρέπει να εκπροσωπούν τη ρωσική κουλτούρα στο εξωτερικό.
Πάντως, εξέφρασε αισιοδοξία, εκτιμώντας ότι ο πόλεμος μπορεί να τελειώσει ως το 2027. Όμως, η αποχώρηση του Πούτιν, που τη θεωρεί βέβαιη, δεν αποτελεί εγγύηση από μόνη της, καθώς το κρίσιμο είναι τι ακολουθεί.
Ιδιαίτερη σημασία έδωσε στην αφύπνιση της Ευρώπης, ώστε να καταστεί ισχυρή και να αποτρέψει νέο κύκλο αυταρχισμού, ακόμη και χωρίς αμερικανική στήριξη.
