Ο Μπέρναμ γεννήθηκε στο Έιντρι του Λίβερπουλ τον Ιανουάριο του 1970 και μεγάλωσε στο Κάλτσεθ του Τσεσάιρ, κοντά στο Γουόρινγκτον. Ο πατέρας του ήταν μηχανικός τηλεφωνίας και η μητέρα του εργαζόταν ως ρεσεψιονίστ. Αμφότεροι ήταν ένθερμοι υποστηρικτές των Εργατικών, ενώ ο ίδιος αναφέρεται συχνά στην εργατική καταγωγή του.
Όπως έχει παραδεχτεί, «ριζοσπαστικοποιήθηκε» πολιτικά κατά τη διάρκεια της απεργίας των ανθρακωρύχων (1984-1985) και εντάχθηκε στο Εργατικό Κόμμα σε ηλικία μόλις 14 ετών, επηρεασμένος από τη δραματική σειρά του BBC, «Boys from the Blackstuff», η οποία παρουσίαζε τη ζωή των ανέργων στο Λίβερπουλ. Η επαγγελματική του πορεία ξεκίνησε ως ερευνητής για πολιτικούς των Εργατικών.
Μετά την εκλογή του ως βουλευτής των Εργατικών το 2001, ανέλαβε σειρά κυβερνητικών θέσεων και σύντομα ανελίχθηκε στην ιεραρχία. Όταν ο Γκόρντον Μπράουν έγινε πρωθυπουργός, ο Μπέρναμ διορίστηκε Γενικός Γραμματέας Οικονομικών την περίοδο 2007-2008. Στη συνέχεια διετέλεσε υπουργός Ψηφιακής Πολιτικής, Πολιτισμού, Μέσων και Αθλητισμού (2008-2009) και αργότερα υπουργός Υγείας (2009-2010). Ως υπουργός Πολιτισμού βρέθηκε στο επίκεντρο αποδοκιμασιών σε επιμνημόσυνη τελετή για την 20ή επέτειο της τραγωδίας του Χίλσμπορο, κατά την οποία έχασαν τη ζωή τους 97 οπαδοί της Λίβερπουλ. Το περιστατικό τον ώθησε να θέσει το θέμα στο υπουργικό συμβούλιο, συμβάλλοντας στη δημιουργία δεύτερης έρευνας για την τραγωδία.
Μετά από δύο αποτυχημένες προσπάθειες να εκλεγεί ηγέτης των Εργατικών (το 2010 κατετάγη τέταρτος πίσω από τον Εντ Μίλιμπαντ και το 2015 ηττήθηκε από τον Κόρμπιν), ο Μπέρναμ έγινε σκιώδης υπουργός Εσωτερικών υπό τον Τζέρεμι Κόρμπιν, πριν παραιτηθεί το 2016 για να διεκδικήσει τη δημαρχία του Μάντσεστερ.
Εξελέγη για πρώτη φορά δήμαρχος το 2017 και η θέση αυτή αύξησε σημαντικά το πολιτικό του εκτόπισμα σε εθνικό επίπεδο. Επανεξελέγη το 2021 με ποσοστό 67,3% και θεωρήθηκε, τότε, από τις στοιχηματικές εταιρείες φαβορί για τη διαδοχή του Κιρ Στάρμερ στην ηγεσία του κόμματος, χωρίς, όμως να είναι βουλευτής.
Ο «βασιλιάς του Βορρά»
Μετά τις εκλογές του 2019, η πολιτική προσοχή στράφηκε στις κοινότητες της βόρειας Αγγλίας που είχαν εμπιστευθεί τους Συντηρητικούς — πολλές για πρώτη φορά. Την ίδια περίοδο ξέσπασε η πανδημία του κορωνοϊού, η οποία ανέδειξε τον ρόλο των περιφερειακών δημάρχων και μετέτρεψε πολιτικούς, όπως ο Μπέρναμ σε πρόσωπα εθνικής εμβέλειας.
Όταν το Μάντσεστερ εντάχθηκε στο αυστηρότερο επίπεδο περιορισμών «Tier 3» τον Οκτώβριο του 2020, ο Μπέρναμ ηγήθηκε των διαπραγματεύσεων με την κυβέρνηση για μεγαλύτερη οικονομική στήριξη της περιοχής. Ζήτησε πακέτο 65 εκατομμυρίων λιρών, ενώ η κυβέρνηση προσέφερε μόνο 60 εκατομμύρια. Η ένταση κορυφώθηκε όταν, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, ενημερώθηκε μέσω email ότι τελικά η περιοχή του θα λάμβανε μόλις 22 εκατομμύρια λίρες. Εκτός προγράμματος, χαρακτήρισε την απόφαση «βάναυση» και «ειλικρινά ντροπιαστική».
Από τότε που έγινε δήμαρχος το 2017, ο Μπέρναμ δωρίζει το 15% του ετήσιου μισθού του – περίπου 110.000 λίρες – για την ενίσχυση των αστέγων.
Η καταδίκη για υπερβολική ταχύτητα
Τον Μάρτιο του 2023, ο Μπέρναμ καταδικάστηκε για υπερβολική ταχύτητα αφού παραδέχθηκε ότι οδηγούσε με 78 μίλια την ώρα (περίπου 125 χιλιόμετρα) στον αυτοκινητόδρομο Μ62 (από τους σημαντικότερους οδικούς άξονες της Βόρειας Αγγλίας), σε σημείο όπου ίσχυε όριο 40 μιλίων (περίπου 65 χιλιόμετρα). Του επιβλήθηκε πρόστιμο περίπου 2.000 λιρών.
