Στην ημερίδα, που παρακολούθησε πλήθος νομικών στην αίθουσα τελετών του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών (ΔΣΑ), συμμετείχε και ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης, ενώ βασικοί ομιλητές ήταν ο πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας Μιχάλης Πικραμένος, ο πρόεδρος του ΔΣΑ Δημήτρης Βερβεσός, ο καθηγητής Δημοσίου Δικαίου της Νομικής Σχολής του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και πρόεδρος της Επιτροπής Αξιολόγησης της Ποιότητας της Νομοπαρασκευαστικής Διαδικασίας, Σπύρος Βλαχόπουλος.
Την εκδήλωση προλόγισε ο πρόεδρος του Παρατηρητηρίου Παναγιώτης Περάκης, ενώ μίλησαν τα στελέχη του Παρατηρητηρίου, δικηγόροι Ιωάννης Δρυλλεράκης, Γιάννης Ιωαννίδης, Αγγελική Νικολοπούλου, Βασίλης Χειρδάρης. Παρεμβάσεις έγιναν και από εκπροσώπους του νομικού κόσμου, μεταξύ των οποίων ο επίτιμος αντεισαγγελέας του Αρείου Πάγου Βασίλης Μαρκής, ο δικηγόρος και πρώην υπηρεσιακός υπουργός Αντώνης Αργυρός, κ.ά., ενώ τις εργασίες της ημερίδας συντόνισε ο δημοσιογράφος Τάκης Τσιμπούκης.
Αφορμή για την εκδήλωση έδωσαν δύο πρόσφατες αποφάσεις του ΕΔΔΑ, που καταδίκασαν τη χώρα, αποδοκιμάζοντας αντίστοιχες αποφάσεις του ΣτΕ, καθώς το ΕΔΔΑ δέχθηκε ότι με τις κρίσεις του το ΣτΕ παραβίασε το άρθρο 6, παρ.1 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), που κατοχυρώνει την δίκαιη δίκη.
Όλοι οι ομιλητές συμφώνησαν ότι παρά τις κατά καιρούς επανειλημμένες ρυθμίσεις και τις προσπάθειες που καταβάλλονται, το πρόβλημα των μεγάλων καθυστερήσεων στην απονομή της Δικαιοσύνης στην χώρα μας, εξακολουθεί να ταλαιπωρεί τους πολίτες διαδίκους. Παράλληλα συμφώνησαν ότι το πρόβλημα είναι πολυπαραγοντικό και ότι οι αποφάσεις του ΕΔΔΑ δίνουν μια καλή αφορμή για να επανεξεταστεί το ισχύον πλαίσιο τυπικών – δικονομικών προϋποθέσεων (φίλτρα), που τελικά αποτελούν εμπόδιο πρόσβασης στην Δικαιοσύνη.
Άλλωστε και ο υπουργός Δικαιοσύνης κ. Φλωρίδης παρέστη ως παρατηρητής για να ακούσει, όπως είπε, όλες τις απόψεις και να δεχθεί προτάσεις για την λήψη των αναγκαίων νομοθετικών μέτρων.
Οι ομιλητές ανέλυσαν κυρίως την απόφαση του ΕΔΔΑ Τσιώλης κατά Ελλάδας, που έκρινε ότι η προσκόλληση του ΣτΕ στην απαίτηση του ν. 3900/2010 για την προσκόμιση νομολογίας αντίθετης προς την προσβαλλόμενη απόφαση ή για την παντελή έλλειψη νομολογίας για το συγκεκριμένο θέμα, προκειμένου να θεωρηθεί ως παραδεκτή μία αίτηση αναίρεσης, μην λαμβάνοντας υπόψη την πρακτική αδυναμία του πολίτη ή του δικηγόρου του να έχει πρόσβαση στο σύνολο της νομολογίας, συνιστά αδικαιολόγητη και παράλογη τυπολατρία, που παραβιάζει την ΕΣΔΑ και το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη.
Μίλησαν επίσης και για την απόφαση του ΕΔΔΑ Ζουμπουλίδης κατά Ελλάδας, που διαπίστωσε αντίστοιχη παραβίαση σχετικά με την ευθύνη αποζημίωσης του Δημοσίου από ζημιογόνες ενέργειες των δικαστικών οργάνων λόγω προδήλου σφάλματος, καθώς η απόφαση του ΣτΕ δημιούργησε ένα ανυπέρβλητο εμπόδιο στην πρόσβαση των πολιτών στην Δικαιοσύνη, καθιστώντας αδύνατη την αποζημιωτική προστασία για ζημιές από πράξεις οργάνων της δικαστικής λειτουργίας.
Όλοι οι νομικοί επέκριναν τις τυπολατρικές προσεγγίσεις και τις καθυστερήσεις στην απονομή της Δικαιοσύνης, τονίζοντας ότι η επίλυση του προβλήματος της επιτάχυνσης συνδέεται με την έγκαιρη έκδοση των αποφάσεων, την πλήρη ψηφιοποίηση των δικαστικών και διοικητικών υπηρεσιών, τον περιορισμό των αυτεπάγγελτων αναβολών και των αλόγιστων ενδίκων μέσων από την πλευρά του σταθερά παρανομούντος Δημοσίου, που πολλαπλασιάζει αδικαιολόγητα τις διοικητικές διαφορές. Δεν έλειψε πάντως και η άσκηση κριτικής για τα φλύαρα δικόγραφα κάποιων δικηγόρων, ενώ κριτική ασκήθηκε και προς το ΕΔΔΑ για διάφορες αποφάσεις του.
Παναγιώτης Περάκης
Προλογίζοντας την εκδήλωση μίλησε για τις αποφάσεις του ΕΔΔΑ ο κ. Περάκης, σημειώνοντας ότι η συζήτηση για τις καθυστερήσεις δεν πρέπει να υποτιμά την εύλογη προσδοκία του κάθε πολίτη ότι η υπόθεσή του θα δικαστεί στην ουσία της και τονίζοντας ότι το δικαίωμά του αυτό υπονομεύεται από τυπολατρίες και με αφορμή τις κρίσεις του ΕΔΔΑ θα πρέπει να συζητηθεί τί παρεμβάσεις χρειάζονται στο ΣτΕ και όχι μόνον. Υπογράμμισε ότι το σύστημα απονομής της Δικαιοσύνης είναι αργόσυρτο, ότι οι δικαστικές αποφάσεις πρέπει κατά το ΕΔΔΑ, να έχουν αληθινή αιτιολογία, ότι το πρόδηλο σφάλμα ενός δικαστή δεν μπορεί να μένει χωρίς συνέπειες και ότι υπάρχει σε αυτή την περίπτωση αποζημιωτική ευθύνη του Δημοσίου. Διαβεβαίωσε δε το ακροατήριο των νομικών, ότι ως Παρατηρητήριο Δικαιοσύνης θα είμαστε τα μάτια σας, γιατί όπου υπάρχει διαφάνεια, δηλαδή λογοδοσία στην κοινωνία, υπάρχει και δυνατότητα βελτίωσης.
Μιχάλης Πικραμένος
Ο πρόεδρος ΣτΕ κ. Πικραμένος μίλησε για κάποια βήματα προόδου που γίνονται στο Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο, για στοχοθεσίες που τίθενται ανά δίμηνο, για πρακτικές οδηγίες που συνέταξε το δικαστήριο για την επίλυση ερωτημάτων που απασχολούν τους δικηγόρους, για μέτρα εσωτερικής αναδιοργάνωσης, κ.λπ., σημειώνοντας ότι το 2024 το ΣτΕ δημοσίευσε 2.979 αποφάσεις και 159 πρακτικά επεξεργασίας σχεδίων προεδρικών διαταγμάτων. Αναφέρθηκε εκτενώς στις επιπλέον αρμοδιότητες με τις οποίες επιβαρύνονται οι 130 από τους 170 δικαστές (μέχρι και για την συνεχή επίβλεψη 200 δρομολογίων με φορτηγά γεμάτα με δικογραφίες, έπιπλα, κ.λπ., κατά την πρόσφατη μετακόμιση του ΣτΕ σε νέο κτίριο).
Σημείωσε ότι έχουν υπάρξει συστάσεις από την Παγκόσμια Τράπεζα να μειωθεί ο σημερινός μέσος όρος για την έκδοση απόφασης από τις 1.250 ημέρες στην 3ετία, δηλαδή στις 1.090 ημέρες και διαβεβαίωσε ότι το 2025 η μείωση θα είναι καλύτερη. Τόνισε ότι έχει κατεβεί το στοκ των εκκρεμοτήτων από περίπου 11.500 σε 10.500 υποθέσεις, αλλά ότι έχει «κολλήσει» τα τελευταία χρόνια και καταβάλλονται προσπάθειες βελτίωσης της κατάστασης.