Για τους εκπροσώπους του περιβαλλοντικού, αντιπυρηνικού κινήματος, η προσπάθεια «αναβάπτισης» της πυρηνικής τεχνολογίας αποτελεί μια επικίνδυνη οπισθοδρόμηση που αγνοεί τα διδάγματα της ιστορίας και τους τρεις «κόκκινους» παράγοντες: τα απόβλητα, τα κόστη και τον κίνδυνο ενός νέου πυρηνικού ατυχήματος.
Νίκος Χαραλαμπίδης: «Μια τεχνολογία που πεθαίνει αναζητά σωσίβιο στην κλιματική κρίση»
«Για να μην ξεχνιόμαστε η Greenpeace δημιουργήθηκε από μια πρωτοβουλία ανθρώπων οι οποίοι πήγαν να σταματήσουν τις πυρηνικές δοκιμές. Το κομμάτι της πυρηνικής ενέργειας μάς απασχόλησε πάρα πολύ ως πρόβλημα από τη στιγμή που βρεθήκαμε μπροστά σε αυτό που λέγεται πυρηνικά απόβλητα. Την εποχή που ξεκίνησε η Greenpeace ήταν απολύτως νόμιμη η απόρριψη των πυρηνικών αποβλήτων στη θάλασσα. Μέχρι και τη δεκαετία του ’70, αρχές του ’80, τα πυρηνικά απόβλητα πεταγόντουσαν μέσα σε βαρέλια στη θάλασσα» λέει στο Orange Press Agency ο Νίκος Χαραλαμπίδης, Γενικός Διευθυντής του Ελληνικού Γραφείου της Greenpeace.
Αναφερόμενος στη σύγχρονη ιστορία, ο κ. Χαραλαμπίδης -που έχει σπουδάσει Φυσική στο ΕΚΠΑ με μεταπτυχιακά στη Μετεωρολογία και Ωκεανολογία -επισημαίνει τη σημασία του ατυχήματος στη Φουκουσίμα, το οποίο «οδήγησε τη Γερμανία να πάρει μία απόφαση να κλείσει τους πυρηνικούς σταθμούς». Όπως τονίζει, «οι παλιοί πυρηνικοί αντιδραστήρες άρχισαν σιγά-σιγά να παλιώνουν και να φτάνουν στο τέλος ζωής τους. Σήμερα πλέον θα πρέπει ή να κλείσουν ή να αλλάξουν».
Για τον ίδιο, το timing της τωρινής συζήτησης, που εμφανίζει την πυρηνική ενέργεια ως μια από τις πιθανές απαντήσεις στην κλιματική κρίση, δεν είναι τυχαίο. «Υπάρχει μία προσπάθεια αναγέννησης της πυρηνικής ενέργειας ως ευκαιρίας ή ανάγκης, γιατί είναι ο μόνος τρόπος για να μπει βαθιά το χέρι στην τσέπη, για να ξαναγεννηθεί η πυρηνική τεχνολογία και να φτιαχτούν εκ νέου πυρηνικοί σταθμοί» υπογραμμίζει.
Ωστόσο, θεωρεί πως η πυρηνική ενέργεια δεν αποτελεί απάντηση σε κανένα κοινωνικό ή περιβαλλοντικό ερώτημα: «Υπάρχει ένα βασικό χαρακτηριστικό της πυρηνικής των πυρηνικών σταθμών. Έχουν πολύ ψηλό κόστος κατασκευής, πολύ ψηλό κόστος λειτουργίας και ακόμα και αν με ένα μαγικό τρόπο θεωρήσουμε ότι δεν υπάρχουν διαρροές, δεν υπάρχουν πυρηνικά ατυχήματα, δεν, δεν, δεν, δεν, υπάρχει ένα άλυτο πρόβλημα και αυτό λέγεται πυρηνικά απόβλητα».
Τα πυρηνικά απόβλητα «κάτω από το χαλί»
Το ζήτημα των αποβλήτων παραμένει, κατά τον κ. Χαραλαμπίδη, το μεγαλύτερο ηθικό και τεχνικό πρόβλημα. «Σταματήσαμε να τα ρίχνουμε στη θάλασσα και τώρα τα χώνουμε βαθιά μέσα στη γη, υποθέτοντας ότι για τις επόμενες 10, 20 ή 100 χιλιάδες χρόνια θα μείνουν εκεί. Για την ακρίβεια τι λέμε; Το χρεώνουμε στις επόμενες γενιές. ‘Εμείς το θάψαμε, ας αφήσουμε κάποιον άλλο να το λύσει. Δεν ξέρουμε τι θα κάνουμε με αυτά τα πράγματα, δεν υπάρχει πυρηνική τεχνολογία η οποία δεν παράγει πυρηνικά απόβλητα» αναφέρει χαρακτηριστικά και προσθέτει:
«Να σας πω και κάτι άλλο γιατί ακούω το πόσο θα βοηθήσει την κλιματική αλλαγή. Αυτό που είδαμε μέσα στα τελευταία λίγα χρόνια, το είχαμε σαν παράδειγμα στη Γαλλία αυτό, είδαμε ότι λόγω της κλιματικής αλλαγής και λόγω της αύξησης της θερμοκρασίας, κάποιοι πυρηνικοί σταθμοί κλείνανε. Αναγκαζόντουσαν να σταματήσουν τη λειτουργία τους. Γιατί το νερό των ποταμών, το οποίο χρησιμοποιούν για την ψύξη τους, είχε αυξήσει τόσο πολύ τη θερμοκρασία του, που δεν μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για ψύξη. Ένα αστείο όσο και τραγικό περιστατικό συνέβη σε ένα παραθαλάσσιο πυρηνικό σταθμό, νομίζω στη Γαλλία ήταν και αυτός, όπου λόγω της αύξησης της θερμοκρασίας είχαμε ένα πάρα πολύ μεγάλο bloom, μια πολύ μεγάλη αύξηση του πληθυσμού των μεδουσών, οι οποίες βούλωσαν το σύστημα ψύξης του πυρηνικού σταθμού».
Η σύγκριση με τον λιγνίτη
Ο Νίκος Χαραλαμπίδης επισημαίνει με έμφαση ότι «η κλιματική αλλαγή είναι μια πάρα πολύ καλή ευκαιρία για μια τεχνολογία η οποία πεθαίνει και η οποία είναι και επικίνδυνη. Να ξαναγεννηθεί και να πουν τι χρήσιμοι και τι καλοί που είμαστε. Τα νούμερα δεν δικαιολογούν αυτή την αισιοδοξία. Και να σας πω το εξής, επειδή σε πολιτικό επίπεδο σας είπα ότι βλέπουμε μια αναβλητικότητα στη λήψη των απαραίτητων μέτρων για την κλιματική αλλαγή, η πυρηνική δικαιολογία είναι άλλος ένας λόγος για να μην πάρουμε τα απαραίτητα μέτρα».
Ερωτηθείς για το περιβαλλοντικό αποτύπωμα και τη σύγκριση που γίνεται συχνά με τις λιγνιτικές μονάδες ο κ. Χαραλαμπίδης σημειώνει ότι «η σύγκριση με τη λιγνιτική μονάδα είναι εκτός εποχής ούτως ή άλλως. Τις λιγνιτικές μονάδες τις κλείνουμε. Δεν ανοίγουμε λιγνιτικές μονάδες. Άρα το να συγκρίνεις κάτι με κάτι το οποίο το αποφασίσαμε ως κοινωνία ότι είναι προβληματικό, είναι λάθος εξ ορισμού. Θα πρέπει να ορίσουμε τι είναι τα απόβλητα. Γιατί μια λιγνιτική μονάδα τι κάνει; Σκάβει είτε επιφανειακά είτε σε βάθος, παίρνει λιγνίτη, καίει λιγνίτη παράγει διοξείδιο του άνθρακα και παράγει και στάχτη.Μια πυρηνική μονάδα σκάβει, χρησιμοποιεί ενέργεια για όλη αυτή τη διαδικασία, χρησιμοποιεί ενέργεια για την δημιουργία του καυσίμου, τον εμπλουτισμό του και τα λοιπά, χρησιμοποιεί τεράστιες ποσότητες νερού για ψύξη, παράγει πυρηνικά απόβλητα».
«Η πιθανότητα πυρηνικού ατυχήματος είναι μικρή, όμως το πρόβλημα που θα υπάρχει τεράστιο»
Για το βασικότερο, κατά πολλούς, ζήτημα του κινδύνου ενός νέου πυρηνικού ατυχήματος, ο αναπληρωτής καθηγητής Νικόλαος Πετρόπουλος, διευθυντής του Εργαστηρίου Πυρηνικής Τεχνολογίας του ΕΜΠ, είχε τονίσει στο Orange Press Agency πως η επανάληψη ενός Τσερνόμπιλ είναι τεχνικά αδύνατη σήμερα.
«Η πυρηνική τεχνολογία εξελίσσεται και γίνεται συνεχώς ασφαλέστερη. Το κύριο συστατικό του ατυχήματος του ’86 ήταν η πυρκαγιά. Ο αντιδραστήρας εκείνος είχε γραφίτη μέσα, που άμα πάρει φωτιά δεν σβήνει. Σήμερα, όλοι οι αντιδραστήρες δεν έχουν εύφλεκτα υλικά. Θα έχουν μόνο νερό. Λειτουργούν δηλαδή ως ‘κατσαρόλι’. Αν κάτι πάει λάθος, θα κάνει μια έκρηξη θερμοδυναμική και η ραδιενέργεια θα μείνει σε πολύ τοπικό επίπεδο, όπως στη Φουκουσίμα» υπογράμμιζε.
